आज गोकर्णे औंसी अर्थात् बुबाको मुख हेर्ने दिन देशभर श्रद्धा र भक्ति भावका साथ मनाइँदैछ । यस दिन सन्तानहरूले दिवंगत पिताको आत्माको शान्तिका लागि श्राद्ध, तर्पण र दान गर्ने तथा जीवित पितालाई मिठाई, फलफूल, कपडा जस्ता उपहार अर्पण गर्दै आशीर्वाद लिने परम्परा छ । गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनहरूको भीड लाग्ने गरेको छ भने घरघरमा पनि बुबाप्रतिको सम्मान र श्रद्धा प्रकट गर्ने चलनले यस पर्वलाई पारिवारिक भावनासँग जोडेको छ ।
पौराणिक कथाहरूमा पिताप्रतिको कर्तव्य र भक्तिको अनुपम उदाहरण पाइन्छ । रामायणमा रामले पिताको वचन पालन गर्न वनवासमा १४ वर्ष बिताउनु, श्रवण कुमारले अन्धा आमाबुबालाई काँधमा बोकेर तीर्थयात्रा गराउनु वा महाभारतका भीष्म पितामहले पिताको इच्छाका लागि आजीवन ब्रह्मचर्यको व्रत लिनु—यी सबै कथाहरूले पितृभक्तिलाई मानव धर्मको मूल मूल्यका रूपमा स्थापित गरेका छन् ।
बुबा र छोराछोरीबीचको सम्बन्धसँगै छोरी र बुबाको नाता पनि यो दिन विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ । नेपाली समाजमा छोरीका लागि बुबा पहिलो मित्र, संरक्षक र मार्गदर्शक मानिन्छन् । सानैदेखि पाएको संरक्षण, शिक्षा र संस्कारले छोरीको जीवनलाई गहिरो प्रभाव पार्छ । विवाहपश्चात् टाढा भए पनि छोरी र बुबाबीचको सम्बन्ध आत्मीय र संवेदनशील रहिरहन्छ । आजको सन्दर्भमा विदेशमा रहेका छोरीहरूले फोन, सन्देश वा सामाजिक सञ्जालमार्फत बुबाप्रति सम्मान र माया प्रकट गर्ने प्रचलन बढ्दो छ । जनकले सीतालाई आदर्श संस्कारसहित समाजलाई उदाहरणीय छोरीका रूपमा पालेझैं, पिताको भूमिकाले पुत्रीलाई आत्मनिर्भर र दृढ बनाउन ठूलो योगदान पुर्याउँछ भन्ने उदाहरण पनि संस्कृतिमा पाइन्छ ।
आधुनिक जीवनशैली, व्यस्तता र प्रवासले परिवारबीच दूरी बढाइरहेका बेला बुबाको मुख हेर्ने दिनले सन्तानलाई आफ्ना पिताप्रतिको जिम्मेवारी र श्रद्धा सम्झाउँछ । यस पर्वले दिवंगत पिताको आत्माको शान्ति कामना गर्ने मात्र नभई जीवित पितासँग आत्मीयता, कृतज्ञता र सम्बन्ध बलियो बनाउने अवसर दिन्छ । छोराछोरी वा छोरी–बुबा दुवैका लागि यो दिन आत्मीयता, संस्कार र कर्तव्यबोधलाई स्मरण गर्ने अमूल्य संस्कार बनेको छ ।
यसरी गोकर्णे औंसी, बुबाको मुख हेर्ने दिन, केवल धार्मिक अनुष्ठान नभई नेपाली समाजको संस्कार, इतिहास र संस्कृति जोड्ने, परिवारलाई नजिक ल्याउने र भोलिका पुस्तालाई कर्तव्यप्रति सचेत गराउने जीवन–पाठ बनेको छ ।
